• Published Date: 16/07/2021
  • by: UNDP

โอกาสที่มนุษย์ที่ทุกคนควรได้รับในโลกแห่งอิสรภาพ: เอาสองมือที่เคยพลาด มามาสซาจสร้างชีวิตใหม่

 

นวด นวด นวด – – จะมีสักกี่คนที่กล้าปฏิเสธความมหัศจรรย์ของการนวดไทยได้ละ ไม่ว่าจะเป็นการนวดทั้งตัว นวดฝ่าเท้า นวดเฉพาะจุด สองมือของเธอราปิสต์ก็สามารถส่งพลังอันมหาศาลไปยังกล้ามเนื้อเพื่อผ่อนคลายความเมื่อยล้าในร่างกายให้กลับมามีชีวิตชีวาได้อีกครั้ง ธุรกิจการนวดนี่ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ เลยนะ มีเม็ดเงินสะพัดกว่า 3.5 หมื่นล้านในวงการนี้ ถือเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมส่งออกที่สำคัญของไทย (ถึงตอนนี้สปาหลายแห่งจะยังปิดอยู่ตามมาตรการของรัฐก็ตาม) แต่ค่าเรียนนวดกลับมีราคาค่างวดอยู่ค่อนข้างสูง ตั้งแต่หลักหลายพัน จนถึงหลักหมื่น

 

อืมมม ถ้าอย่างนั้นเราจะมาบอกเคล็ดลับเรียนนวดฟรีโดยไม่ต้องเสียเงินสักบาทเดียวดีไหม? เพียงแค่คุณเข้าไปอยู่ในเรือนจำสักแห่งที่

 

“ไปสมัครงานที่ไหนก็ไม่มีใครรับ”

 

ทัศนคติของคนส่วนใหญ่ในสังคม กับอดีตผู้ต้องขังยังอยู่ในขั้นวิกฤติ เจ้าของร้าน ‘ลีลานวดไทย’ ที่เปิดรับพวกเธอเข้าทำงานแชร์ข้อมูลว่า “นายจ้างส่วนใหญ่เมื่อรู้ว่ามีอดีตผู้ต้องขังมาสมัครงานก็มักจะปฏิเสธ หรือถ้ารู้ทีหลังก็จะบีบให้ออก เช่นลดเงินเดือนจนพวกเธออยู่ไม่ได้”

 

รู้ไหมว่าประเทศไทยมีสัดส่วนผู้ต้องขังหญิงต่อแสนประชากรสูงที่สุดในโลก สูงกว่าสหรัฐอเมริกา (กฤตยา อาชวนิชกุล และกุลภาวจนสาระ, 2558) สถิติจากกรมราชทัณฑ์บอกเราว่า กว่า 80 เปอร์เซ็นต์ของผู้ต้องขังหญิงกระทำผิดมาในคดียาเสพติด รองลงมาเป็นความผิดลักทรัพย์ ผู้หญิงเหล่านี้ส่วนมากแล้วไม่ได้กระทำความโหดร้ายรุนแรงต่อใคร นอกจากนี้ผู้หญิงในคุกกว่า 2 ใน 3 ต่างเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการหารายได้เลี้ยงครอบครัว และไม่ได้สำเร็จการศึกษาภาคบังคับ จึงเดาได้ไม่ยากว่าที่พวกเธอต้องหันมากระทำผิด ก็เพราะไม่ได้รับโอกาสในชีวิตแต่แรก

 

ผู้ต้องขังหญิงที่โดนจับคดียาเสพติดหลายคน หมดหนทางในการทำมาหากินและค้ายาเสพติดเพื่อแลกกับรายได้จำนวนมาก สำหรับรายจ่ายในชีวิตมากมายที่รอพวกเธออยู่ หญิงคนหนึ่งถูกสามีซัดทอดคดียาเสพติดจากการล่อซื้อยาบ้า 25 เม็ด หลังจากนั้นศาลตัดสินจำคุก 6 ปี และปรับอีก 250,000 บาท เธอไม่ได้เข้าในสถานที่กักขังนั้นคนเดียว เพราะมีลูกน้อยในครรภ์อายุ 4 เดือนตามเข้าไปด้วย

 

“จะเอานักโทษมาอยู่เหรอ เดี๋ยวเอายามาไว้ที่ตึกจะทำยังไง” คำถามน้ำเสียงจริงจังจากเจ้าของตึกที่ร้าน ‘ลีลานวดไทย’ สนใจจะเข้าไปเช่าเพื่อเปิดกิจการ น้ำเสียงที่ถูกครอบโดยมายาคติชุดเก่าก่อนที่เจ้าของคนนั้นจะเข้าใจในภายหลังว่า การให้โอกาสอดีตผู้ต้องขังคือหนทางที่ทำให้พวกเขาไม่ต้องกลับไปทำผิดในรูปแบบเดิมอีกครั้ง ถ้าเราเชื่อว่าไม่มีมนุษย์คนไหนอยากถูกจองจำโดยไร้อิสรภาพ นี่คือประตูบานใหญ่ที่เขาสามารถเปิดให้พวกเธอได้ดำเนินชีวิตต่อในโลกใบใหม่

 

 

“เมื่อก่อนถ้าเรามีรายได้ขนาดนี้ เราก็ไม่ต้องไปขายยา”

 

เสียงในโทรศัพท์ที่เธอราปิสต์คนหนึ่งคุยกับแม่ของตัวเอง อดีตผู้ต้องขังหญิงที่ให้บริการนวดผ่านหลักสูตรการนวดแผนไทยจากเรือนจำ 150 ชั่วโมง ที่กรมพัฒนาฝีมือแรงงานเข้าไปฝึกวิชาชีพให้ หลายคนคงสงสัยว่าอาชีพอื่นก็มีทำไมต้องเลือกที่จะนวดด้วย แต่ถ้าถามพวกเขากลับว่าอาชีพไหนที่ใช้เงินลงทุนน้อยที่สุด ก็คงจะได้คำตอบในใจทันที พวกเธอก้าวออกมาพร้อมกับสองมือที่จะสามารถหาเงินเลี้ยงชีพได้ทันที

 

การอบรมวิชาชีพคงเป็นสิ่งดีเพียงไม่กี่อย่างในเรือนจำ เพราะชีวิตความเป็นอยู่ในนั้นช่างยากลำบากเกินกว่าที่ใครข้างนอกหลายคนจะจินตนาการออก เรือนนอนที่เบียดเสียดเหมือนกรงสัตว์ มีผ้าห่ม 3 ผืนที่แจกให้ตั้งแต่วันที่เข้า ให้ไป DIY กันเองว่าจะทำเป็นหมอน ปูรอง หรือห่มให้ความอุ่น น้ำที่อาบได้วันละ 10 ขัน หรือผ้าอนามัยที่ควรเป็นสวัสดิการ ก็ต้องเก็บหอมรอมริบซื้อใช้ในทุกเดือน อย่าว่าแต่เงินสักร้อยเลย แค่เงินบาทนึงก็มีค่ามากในสถานที่นั้น

 

นี่ยังไม่รวมเคสหญิงตั้งครรภ์ที่ต้องพาอีกหนึ่งชีวิตเข้าไปพร้อมกับเธอ ในเรือนจำมีกฎว่าเด็กที่คลอดในนั้น เมื่ออายุครบ 1 ปีจะต้องถูกส่งกลับไปให้ญาติ ความทุกข์ทรมานทางใจที่พวกเธอไม่สามารถดูแลเลือดเนื้อเชื้อไขตัวเองได้ และต้องลุ้นอยู่ในใจทุกวันว่าคนอื่นจะรักและอาทรต่อลูกน้อยไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าเธอ หรือในอีกกรณีที่แม่ต้องทิ้งลูกตัวเองไว้ข้างนอก ไม่มีสิ่งใดมาการันตีว่าคุณภาพชีวิตของเด็กคนนั้นจะยังดีเหมือนเดิม จากแต่ก่อนที่แม่หาเงินได้วันละ 200 บาทเพื่อส่งเงินให้ไปโรงเรียน วันนี้อาจจะไม่มีสักบาทให้แล้ว

 

เปลี่ยนแปลงสังคมด้วยหนึ่งสมอง และสองมือ

เนาวรัตน์ ธนะศรีสุดารัตน์ อดีตผู้อำนวยการฑัณฑสถานหญิงจังหวัดเชียงใหม่เข้าใจหัวอกของความเป็นแม่ และความยากลำบากของการเกิดเป็นผู้หญิง เธอเริ่มกิจการ ‘ลีลานวดไทย’ ในวัยหลังเกษียณ ซึ่งควรจะเป็นเวลาที่ได้พักผ่อนหลังกรำงานหนักมานาน 42 ปี แต่เธอรู้ดีว่าความเดือดร้อนมีอยู่จริง ความจนมีอยู่จริง ความเหลื่อมล้ำยังคงมีอยู่ในทุกลมหายใจ นวรัตน์ตัดสินใจอย่างเด็ดเดี่ยวว่าจะขึ้นป้าย Ex-Inmates Working Center บนหน้าร้านของเธอ เพื่อสร้างการรับรู้ให้สังคมได้ตระหนักว่าอย่าเพิ่งตัดสินอดีตผู้ต้องขัง ก่อนที่เราจะได้ทำความรู้จักกัน

 

วิธีของนวรัตน์ไม่ได้ซับซ้อน หรือมีกระบวนการอะไรมาก เธอใช้ความจริงใจ และตรงไปตรงมาในการสื่อสารกับทั้งลูกค้า และอดีตผู้ต้องขังหญิงที่ต้องการโอกาสอีกครั้ง เพียงลูกค้าทั่วไปเข้ามาใช้บริการในร้านนวดแห่งนี้ พวกเขาก็สามารถเข้าใจถึงชีวิตเล็กๆ คนหนึ่งที่กำลังตั้งใจทำงานของตัวเองอย่างเต็มที่ แค่ไม่ตัดสินกันและกันว่าเคยผ่านอะไรมาบ้าง ก็เชื่อว่าจะได้ความผ่อนคลายสบายกายกลับไป 

 

นวรัตน์ไม่ได้คิดมาก่อนหรอกว่าสิ่งที่ตัวเองทำนั้นคือนวัตกรรมทางสังคมที่ส่งผลกระทบในวงกว้าง เธอรู้แค่ว่ามีอดีตผู้ต้องขังหญิงอีกหลายคนที่ต้องการโอกาส ต้องการสถานประกอบการที่เข้าใจ และไม่ตัดสินพวกเธอก่อนที่จะได้เห็นประสิทธิภาพในการทำงาน ตลอด 10 ปีของ ‘ลีลานวดไทย’ มีอดีตผู้ต้องขังกลับไปใช้ยาเสพติดอีกครั้ง 3 คนด้วยเหตุผลส่วนตัว แต่คิดเป็นจำนวนน้อยมากจากหลายร้อยชีวิตที่มีกินมีใช้จากที่นี่ 

 

ยังมีอีกหลายเรื่องที่ผลักให้อดีตผู้ต้องขังไม่สามารถออกมาจากวังวนแห่งชุดความเชื่อเดิมๆ ได้ เช่น กฎระเบียบใหม่ตาม พ.ร.บ. สถานประกอบการเพื่อสุขภาพ 2559 ที่ระบุว่า ผู้ปฏิบัติงานในกิจการเหล่านี้ต้องขึ้นทะเบียน และหากเคยต้องคำพิพากษาในคดีความผิดเกี่ยวกับเพศ ทรัพย์ ยาเสพติด จะต้องพ้นโทษมาแล้วไม่น้อยกว่า 1 ปี ถ้า

 

คำถามก็คือ ถ้าเป็น 1 ปีที่พวกเธอไม่สามารถทำงานเหล่านี้ได้ ที่ไหนจะมีโอกาสอันสวยงามแบบนี้ให้บ้าง? หรืออันที่จริงแล้วปัญหาที่เกิดขึ้นทุกวันนี้มีแรงผลักดันมาจากค่านิยมทางสังคมบางอย่างที่บีบบังคับให้ผู้ไร้โอกาสไม่มีทางเลือก นี่เป็นแค่คำถามเท่านั้น คำถามสำคัญ

อ้างอิง:

https://www.bbc.com/thai/thailand-42594778

https://www.the101.world/life-in-prison/ 

https://knowledge.tijthailand.org/th/article/detail/promoting-the-social-reintegration-of-women-after-release

https://knowledge.tijthailand.org/publication/detail/47#book/

https://knowledge.tijthailand.org/th/article/detail/7

http://library.nhrc.or.th/ULIB/dublin.php?ID=10886

 

 

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

Submit Project

There are many innovation platforms all over the world. What makes Thailand Social Innovation Platform unique is that we have created a Thai platform fully dedicated to the SDGs, where social innovators in Thailand can access a unique eco system of entrepreneurs, corporations, start-ups, universities, foundations, non-profits, investors, etc. This platform thus seeks to strengthen the social innovation ecosystem in Thailand in order to better be able to achieve the SDGs. Even though a lot of great work within the field of social innovation in Thailand is already happening, the area lacks a central organizing entity that can successfully engage and unify the disparate social innovation initiatives taking place in the country.

This innovation platform guides you through innovative projects in Thailand, which address the SDGs. It furthermore presents how these projects are addressing the SDGs.

Aside from mapping cutting-edge innovation in Thailand, this platform aims to help businesses, entrepreneurs, governments, students, universities, investors and others to connect with new partners, projects and markets to foster more partnerships for the SDGs and a greener and fairer world by 2030.

The ultimate goal of the platform is to create a space for people and businesses in Thailand with an interest in social innovation to visit on a regular basis whether they are looking for inspiration, new partnerships, ideas for school projects, or something else.

We are constantly on the lookout for more outstanding social innovation projects in Thailand. Please help us out and submit your own or your favorite solutions here

Read more

  • What are The Sustainable Development Goals?
  • UNDP and TSIP’s Principles Of Innovation
  • What are The Sustainable Development Goals?

Contact

United Nations Development Programme
12th Floor, United Nations Building
Rajdamnern Nok Avenue, Bangkok 10200, Thailand

Mail. info.thailand@undp.org
Tel. +66 (0)63 919 8779